А ў Беларусі найлепш


— Хочаце, пазнаёмлю з немкай, якая даўно жыве ў Варапаеве, — прапанавала кіраўнік спраў Варапаеўскага сельвыканкама Ганна Сцяпанаўна Рубель. — Цікавая жанчына.

І вось я на вуліцы Ленінскай. Пафарбаваны, акуратны домік з мноствам кветак прываблівае вока. На парозе сустракае гаспадыня. Уладкаваўшыся зручней за сталом, Ганна Іосіфаўна Казловіч пачынае ўспамінаць:

— Голад канца 20-ых гадоў мінулага стагоддзя, які абрынуўся на Паволжа, прымусіў бацькоў перабрацца з Саратава ў Ленінград. Мне тады было толькі два гады. Таму той час памятаю слаба. Жылі мы за тры кіламетры ад Ленінграда. Ведаю, што бацька працаваў загадчыкам гаспадаркі на нейкім прадпрыемстве. Мама займалася выхаваннем дзяцей — чатырох дачок і сына. Трымалі вялікую гаспадарку. Аднаго разу бацька трапіў у аварыю і зламаў шыйку сцягна. Дзевяць дзён ляжаў у непрытомнасці. Урачы не давалі ніякай надзеі. І толькі Усявышні пашкадаваў маму з пецярымі дзецьмі.

Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, мне было 12 гадоў, — працягвала Ганна Іосіфаўна. — Той жах, які давялося перажыць, не забудзецца ні­колі. У нас забралі карову, свіней. Град бомбаў, артабстрэл з цяжкіх гармат, кроў і стогны параненых. А што значаць 100 грамаў хлеба на суткі? Яго выпякалі з мучнога пылу і нешта дамешвалі. Хлеб быў чорны як смала. Аднаго разу перад домам разарвалася бомба, асколак трапіў у акно. Але лёсам было наканавана выжыць. На Няву хадзіла па ваду. На вуліцах ляжалі трупы людзей, якіх забілі варожыя кулі або яны памерлі з голаду.

У 1942 годзе сям’ю па Дарозе Жыцця вывезлі ў Сібір. Там былі створаны калгасы. Бацька ўладкаваўся шорнікам, маці — у рыбны цэх. Карані сям’і з Нямеччыны. Продкі Ганны Іосі­фаўны былі заможнымі людзьмі. Іх раскулачылі і вывезлі ў Паволжа. Таму прадстаўнікі савецкай улады насцярожана ставіліся да іх нашчадкаў. Тыя штодня вымушаны былі заяўляць пра сваю прысутнасць і распісвацца ў спецыяльным журнале, нікуды без дазволу не адлучацца. А ў 1945-ым прадаставілі магчымасць вярнуцца ў Ленінград. Толькі ні ў кога не з’яві­лася жадання — перад вачыма стаяла жудасная карціна блакаднага жыцця.

Цётка жыла ў Казахстане. Яна і паклікала да сябе. Летам Аня працавала ў агародніцтве, а зімой ездзіла нарыхтоўваць лес, нормы  выконвала нароўні з мужчынамі. Потым уладкавалася прадаўцом. У Казахстане пазнаёмілася з будучым мужам. Міхаіл прыехаў сюды на заработкі. Быў шафёрам.  Але яго, карэннага беларуса, цягнула на радзіму, у вёску Дунілавічы, дзе жыла маці. Ганна Іосіфаўна, не раздумваючы, паехала за мужам.

Праз некаторы час Казловічы купілі ў Варапаеве дом, уладкаваліся на дрэваапрацоўчы камбінат: Ганна Іосіфаўна — у раскроечны цэх, Міхаіл Ніка­дзімавіч — у крэславы.

— Мне вельмі падабалася мая работа, — успамінала. — Я хутка навучылася працаваць на любым станку. За работу атрымлівала граматы і падзякі. З Мішам часта ўспамінаем перажытае. Яму таксама хапіла гора. У вайну немцы на яго вачах расстралялі бацьку. Маці засталася ўдавой, дзеці — сіротамі. Мае сёстры з Казахстана выехалі на пастаяннае месца жыхарства ў Германію. Там жывуць і два старэйшыя сыны, а два малодшыя — у Варапаеве. Адзін прайшоў праз пекла афганскай вайны.

Госці з замежжа раз у год стараюцца адведваць бацькоў. Сёлетняй восенню збіраюцца прыехаць на 85-годдзе Ганны Іосіфаўны. Казловічы-старэйшыя, нягледзячы на паважаны ўзрост, пастаянна ў нейкіх клопатах: дагледжаныя дом і агароды, парадак у пакоях. І гэта пры тым, што Ганна Іосіфаўна перанесла інсульт, а Міхаіл Нікадзімавіч летась адзначыў 90-годдзе.

— Гады ідуць, здароўе слабее, — гаварыла жанчына. — Але корпаемся ў зямлі, каля дома, ходзім у касцёл і з настальгіяй успамінаем маладосць. Хоць шмат цяжкасцей давялося перажыць, але і весела было. Мы з сёстрамі хораша спявалі. Нават на сцэне выступалі. Дома ніводнае свята не абыхо­дзілася без песень. І цяпер, калі збіраемся, зацягваем свае любімыя. Гэта ж якое шчасце — жыць пад мір­ным небам, мець удосталь хлеба на стале і ўсяго да хлеба, спакойна спаць начамі! Ці ж не гэта найбольшая ласка ад Бога?

Па статусе Г. І. Казловіч прыраўнавана да ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны. Яна беражліва захоў­вае памятны медаль “У гонар 70-годдзя поўнага вызвалення Ленінграда ад фашысцкай блакады”. Указ аб узнагароджанні падпісаў губернатар Санкт-Пецярбурга, а ўручыў яго старшыня Варапаеўскага сельскага Савета дэпутатаў Аляксей Ягоравіч Аліхвер.

— Па нацыянальнасці я немка, — гаварыла Ганна Іосіфаўна. — Пажыць давялося ў розных месцах, а роднай стала Беларусь. Мне тут падабаецца найбольш, любяць бываць у нас і госці з Германіі. І мы з мужам гэтаму рады.

Анна АНІШКЕВІЧ.

Фота аўтара.



Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.