Карцінкі восені


678

Упалявалі… бабулю

Восень нездарма называюць чарадзейкай колераў. У гэтым яна майстрыха найвышэйшага ўзроўню. І калі пасля праліўных даж­джоў выглянула сонейка, мы вырашылі палюбавацца прыродай і паспрабаваць шчасця на “ціхім паляванні”. Паехалі па сваіх даўніх мясцінах, якія ведаем ужо не адзін дзясятак гадоў.

Лес стаяў у цішыні, задуменны, як войска ў парадным адзенні ў чаканні ўрачыстага марша. Пад мяккімі сонечнымі промнямі то загарыцца золатам бяроз, то ўспыхне пурпурам клёнаў, то, нібы вугольчыкамі з печы, заззяе асінай. А над ім — бяздонная сінь неба. Хараство! Як многа цеплыні ў фарбах восені і як зачароўвае іх самота.

Толькі выйшлі з машыны пасля доўгага блукання па размытых дажджамі лясных дарогах, як трапілі на добрыя грыбы. Вось  баравік, а там з-за елкі выглянуў падасінавік, амаль пасярод дарогі ся­дзяць некалькі падбярозавікаў, праўда, усе чарвівыя, у траве схаваліся рыжыкі і маслякі, а бліжэй да нізінкі — махавікі.

Не скажу, што ў той раз назбіралі вельмі многа, але нам хапіла:  не такія мы сквапныя, каб мяхамі вазіць з лесу грыбы. А самае галоўнае, як кажуць, збілі ахвоту. Дастаткова знайшлі грыбоў, не так, як расказвала знаёмая кабета, што ад аднаго да другога грыба трэба прайсці не менш за кіламетр. Да машыны па лясной дарозе ішлі не спяшаючыся. То злева, то справа ад яе трапляліся грыбы. Праехаўшы да лесу амаль сорак вёрст, крыўдна было б ім не пакланіцца.

З-за павароту, з цёмных дрымучых нетраў, пабітых хмызняком, насустрач выйшла невялікага росту бабулька, спынілася воддаль і гучна спытала:

— А вы адкуль будзеце?

Даведаўшыся, што мы пастаўчане, вельмі ўзрадавалася. Як высветлілася, гэта пажылая жанчына заблудзіла і амаль што страціла надзею на выратаванне. Восеньскі дзень кароткі, сонца рана садзіцца, а наўкола непралазны буралом. Яшчэ і кошык свой, да якога быў прывязаны мяшэчак з няхітрай перакускай, недзе пакінула.

— Ніяк не магла выйсці з лесу, — стомлена жалілася ў машыне па дарозе на Камаі. — Мабыць, нячысцік мяне вадзіў па крузе, бо такога са мной ніколі не было. Усё адно заўтра пайду, трэба ж кошык знайсці. А перакуску, мабыць, звяры з’елі.

Падзякавала, калі давезлі да яе вёскі пад Камаямі, пабедавала, што няма чым разлічыцца (хоць мы амаль што абурыліся: усе мы людзі — дапамагаць адно аднаму трэба), перахрысціла нас і пайшла дадому.

***

1981

Самавар

Пра клопаты дачнікаў, іх поспехі і засмучэнні, свае яблычкі і іншыя малюнкі жыцця садовага таварыства “Прырода” (як яго яшчэ за вочы называюць “Даліна дурняў”) я расказваў у мінулым годзе. А вось пра самае душэўнае вырашыў напісаць толькі зараз. Што зробіш — восень, пара ўспамінаў…

Вялікую радасць і асалоду на дачы прыносіць самавар. За ім, бывае, збіраецца ўся наша вя­лікая сям’я: сыны з жонкамі ды дзеткамі. А калі прыязджаюць да нас, то прывозяць пірагі, іншыя прысмакі. Нядаўна гасцявалі ваенныя медыкі. На цудоўнай роднай мове размаўлялі пра ўсё. Ну як тут без самавара?!

Канечне, самавар у нас не той, што быў у хаце майго дзядулі Яна Сальманавіча з Ракіт: медны, з угнутым бокам (калі хавалі яго ад “лясных братоў” — “параніўся”), з трубой. Калі збіраліся з якой нагоды да дзядулі людзі, яго выносілі на ганак, налівалі з паўвядра сцюдзёнай калодзежнай вады. Бабуля Ганэфа на зробленым спецыяльна для гэтага маім татам у кузні шуфліку выносіла  вугольчыкі з печы, дзядуля засыпаў іх у трубу, а мне даручалі кідаць туды перш габлюшкі, потым трэскі і калодачкі.  Каб лепш разгаралася, карыстаўся старым хромавым ботам невядомай мне Кавалішкі. Спачатку чулася вурчанне, потым танюсенькі гук і пасвістванне. З сяней выходзі­ла бабуля і пыталася:

— Што, можа ўжо пяе?

— Хутка заспявае.

Вось і пара пайшла. Кіпіць! Дзядуля заносіў самавар у хату і вельмі ўрачыста ставіў яго на стол. Але не на зрэбны настольнік, а на медную талерку, размаляваную яр­кімі фарбамі, з тоненькім слоем вады, каб вугольчык, які выпадкова мог вываліцца з самавара, не прынёс шкоды бабулінаму гартаванаму настольніку, такому чыстаму, качанаму на качалках, бялюткаму. А які смачны чай на зёлках умела заварваць бабуля!

Сучасны самавар — без трубы, а ў астатнім усё так: ён і “спявае”, і прыцягвае да сябе. Цячэ з краніка кіпень на насыпаныя ў кружку лекавыя травы — і такі водар навокал! Аднаму Богу вядома, чаму з гэтых сушаных кветачак ды лісточкаў ідзе такі пах. Чай з гэтых зёлак заварвацца як бы не спяшаецца, раздумвае, а потым раптам зафарбуецца медна-залацістым колерам. На стале, як у казцы, з’яўляюцца пачастункі маёй гаспадынькі Галіны: філі­жанкі з мёдам, варэннем з чорных і чырвоных парэчак, маліны, клубніц ды паземак. Здаецца, што і чай з самавара пахне, як у маім дзяцінстве, дымком…

Леанід СЕМЯНАС,

няштатны карэспандэнт.

 



Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.