Мадэрнізацыя аказалася правальнай

Экономика

З усіх прамысловых прадпрыемстваў раёна на цяперашні час у самым цяжкім эканамічным становішчы знаходзіцца адкрытае акцыянернае таварыства “Пастаўскі льнозавод”. І гэта не віна, а бяда кіраўніка прадпрыемства, спецыялістаў і ўсяго калектыву. Галоўная прычына — няўдалая мадэрнізацыя. Дабавіла праблем і сёлетняе крайне неспрыяльнае надвор’е, а таксама падзенне цэн на льновалакно. Але пра ўсё па парадку.

Як захаваць тэхналогію вырошчвання?

Дырэктар ільнозавода Пётр Іванавіч Скурко расказваў, што ў сувязі з мадэрнізацыяй прадпрыемства, для таго каб забяспечыць сыравінай новую лінію, лён павінны былі вырошчваць не толькі пастаўчане, але і па 500  гектараў Докшыцкі і Шаркаўшчынскі раёны. Аднак гэтага не адбылося. Асноўная нагрузка лягла на наш завод, які летась і сёлета вырошчваў яго на 2000 гектараў (у 2014-м — на 1400, у 2015-м — на 1700). Плюс тры акцыянерныя таварыствы: “Ярэва-агра” — на 100, “Сцяг Перамогі-агра” і  “Камайскі-агра” — на 150 гектарах кожнае.

Па галіновым рэгламенце севазварот льну павінен складаць сем гадоў, гэта значыць, на полі, якое культура займала сёлета, яе можна сеяць зноў толькі праз сем гадоў. У адпаведнасці з заключэннем вучоных Інстытута льну, на Пастаўшчыне ёсць толькі 1300 гектараў, прыдатных для яго вырошчвання. Засяваецца ж 2400. Як захаваць тэхналогію? Праўда, крок наперад зроблены  — гэтай восенню ў арэнду льнозаводу выдзелена 500 гектараў зямлі ў Докшыцкім раёне. Пастаўчане паспелі правесці на ўсёй гэтай плошчы зяблевае ворыва.

Як станоўчае трэба адзначыць тое, што сяўба сёлета праводзілася толькі высакакласным насеннем, у асноўным элітай і першай і другой рэпрадукцый, і толькі на 364 гектарах — трэцяй  рэпрадукцыі. Глеба атрымала дастатковую запраўку мінеральнымі ўдабрэннямі. І да сяўбы прыступілі рана — 11 красавіка. Аднак неўзабаве палілі дажджы, і немагчыма было ўз’ехаць на палі. Таму сяўба расцягнулася ажно да 20 мая. З-за дажджоў узніклі і неймаверныя цяжкасці з уборкай льну.

Тэхнікі шмат, але…

На ўзбраенні завода ёсць 18 льнокамбайнаў, 31 прэс-падборшчык (з іх 2 — самаходныя), 11 ільноцерабілак, 13 паварочвальнікаў стужак ільну. “Аднак тэхнічная забяспечанасць прадпрыемства недастатковая для таго, каб выканаць усе віды работ у самыя аптымальныя тэрміны, — тлумачыў П. І. Скурко. — Заводу патрэбны трактары, плугі, шыроказахопныя дыскатары і культыватары, самаходныя паварочвальнікі-ачэсвальнікі і іншая тэхніка. Аднак на яе набыццё няма фінансаў, магчыма, удасца набыць што-небудзь у лізінг. Многае  зусім састарэла. Напрыклад, усе 16 льнокамбайнаў маюць 100-працэнтную зношанасць. Па новай тэхналогіі ўвесь лён можна скласці церабілкамі, а затым пусціць паварочвальнікі-ачэсвальнікі, але іх маем толькі два”.

Тым не менш, нягледзячы на  складанасці, увесь лён  завадчане маглі б убраць тэхнікай, калі б зноў не падвяло надвор’е. Церабленне льну пачалі 18 ліпеня, а завяршылі толькі 20 кастрычніка. А трасту ўбіралі з палеткаў аж да 30 лістапада. Тэхніка не ішла, яна буксавала і рэзала палі. Каб выратаваць вырашчанае, райвыканкам  выдаў распараджэнне аб прыцягненні на ўздым трасты рабочай сілы і тэхнікі з прадпрыемстваў, арганізацый і ўстаноў. Ахвотна прыйшлі на дапамогу суседзі — Глыбоцкі, Браслаўскі, Докшыцкі і Шаркаўшчынскі раёны. У асобныя дні на палях працавала да 1200 чалавек.  Агульнымі намаганнямі ўручную — снапамі — нарыхтавана каля адной тысячы тон трасты.

Аднак удалося выратаваць не ўсё вырашчанае. І самае крыўднае, што засталіся няўбранымі насенныя ўчасткі. З-за пераўвільготненасці глебы тэхніка так і не змагла на іх уз’ехаць. 294 гектары пасеваў на насенныя мэты давялося спісаць (для параўнання: у Верхнядзвінскім і Міёрскім раёнах, якія таксама вельмі пацярпелі ад дажджоў, спісаны яшчэ большыя плошчы). У выніку завод нарыхтаваў толькі 155 тон насення замест запланаваных 300. Вялікі і недабор трасты. Планавалі нарыхтаваць яе 6500 тон, а маюць 3811.

Разлічвалі на адно, а атрымалася іншае

На што можна разлічваць, ідучы на мадэрнізацыю? Вядома ж, на павышэнне эфектыўнасці вытворчасці. На Пастаўскім ільнозаводзе ўсё атрымалася наадварот. У верасні 2014 года навукова-практычны цэнтр Акадэміі навук устанавіў тут новую тэхналагічную лінію па выпрацоўцы доўгага і кароткага валакна, для чаго, па  сутнасці, быў пабудаваны яшчэ адзін завод. Лінія бельгійскай вытворчасці, і манціравалі яе бельгійцы. Затраты прадпрыемства панесла каласальныя. Каштарысны кошт праекта склаў 22409 тыс. рублёў. Фактычна прафінансавана 19956 тыс. рублёў, у тым ліку за кошт крэдытных рэсурсаў — 3040 тыс. рублёў, за кошт выпуску аблігацый — 16916 тыс. рублёў. На 1 кастрычніка запазычанасць па крэдыце складала 3040 тыс. рублёў, па працэнтах — 777 тыс. рублёў (у тым ліку пратэрмінаваная — 777 тыс. рублёў). Райвыканкам за перыяд з 2013 года па верасень 2017-га на абслугоўванне каштоўных папер накіраваў 5695,4 тыс. рублёў бюджэтных сродкаў.

Нягледзячы на значныя ўкладанні, устаноўленая высокапрадукцыйная лінія працуе неэфектыўна. На працягу трох гадоў большую частку часу прастойвала з-за тэхнічных і тэхналагічных збояў і паломак, не выведзена на праектную магутнасць. За 2014 год прастоі лініі склалі 75,4 працэнта, 2015-ы — 48,4%, студзень-сакавік 2016-га — 68%. Пропуск сыравіны за 2014 год склаў 155 кілаграмаў у гадзіну, 2015-ы — 350, студзень-красавік 2016-га — 303. Мадэрнізацыя аказалася правальнай. “Непаладкі пайшлі з першых дзён работы лініі і не спыняюцца да гэтага часу, — расказваў дырэктар прадпрыемства Пётр Іванавіч Скурко. — Яна і блізка не выходзіць на праектную магутнасць (а гэта пропуск за гадзіну дзвюх тон трасты нумарам ад 1,5 да 2). Найлепшы паказчык быў у лістападзе — 1161 кілаграм за гадзіну. Але гэта толькі разавы поспех. Не буду перагружаць увагу чытачоў пералікам  сур’ёзных тэхнічных збояў, што рэгулярна здараліся на лініі, і шматлікіх мер, якія супрацоўнікі навукова-практычнага цэнтра прымалі па наладжванні яе работы, а скажу коратка: эксперымент  не ўдаўся”.

Навукоўцы сталі спасылацца на тое, што лінія не выходзіць на праектную магутнасць і не забяспечана яе тэхнічная надзейнасць па прычыне нізкай якасці сыравіны. Для таго каб згадзіцца з такой высновай або абвергнуць яе, неаднаразова праводзіліся кантрольныя распрацоўкі на трасце рознай якасці ад нумара 1 да  нумара 2, якая завозілася ў Паставы з розных ільнозаводаў не толькі вобласці, але і рэспублікі. Аднак прадукцыйнасць і тэхнічная надзейнасць лініі, устаноўленыя  тэхзаданнем, так і не дасягнуты.

Тым часам, пакуль ідзе высвятленне адносін паміж навукай і практыкай (а гэта ўжо тры гады), на заводзе пабывалі дзясяткі правяраючых. Ствараліся ўсемагчымыя камісіі, у тым ліку і на ўзроўні Міністэрства сельскай гаспадаркі, прыязджалі прадстаўнікі машынна-выпрабавальнай станцыі, Камітэта дзяржаўнага кантролю, маніторылі лінію. Дырэктарская папка літаральна разбухла ад  розных актаў і заключэнняў.

Ці бачна святло ў  канцы тунеля?

Бачна! Перада мной копія рашэння Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта ад 26 кастрычніка бягучага года за нумарам 665 “Аб выніках работы і прымаемых мерах па павышэнні эфектыўнасці работы льнаводчай галіны”. Амаль уся яго пастанаўляючая частка датычыць нашага льнозавода. Цытую даслоўна: “Прапанаваць РУП “НПЦ НАН Беларусі” да 1 снежня 2017 г. забяспечыць  запуск у двухзменным рэжыме, эфектыўную работу і вывад на праектную магутнасць устаноўленай высокапрадукцыйнай лініі “Vanhavaert” у двухзменным рэжыме ў ААТ “Пастаўскі льнозавод”. У выпадку незабеспячэння ва ўстаноўлены тэрмін эфектыўнай работы і вываду на праектную магутнасць абсталявання ў адпаведнасці з тэхнічным заданнем і дагаворнымі абавязацельствамі дзяржаўнага аб’яднання “Віцебсклён” сумесна з Пастаўскім райвыканкамам і ААТ “Пастаўскі льнозавод” падрыхтаваць пісьмовую прапанову РУП “НПЦ НАН Беларусі” аб дэмантажы тэхналагічнага абсталявання і вяртанні  грашовых сродкаў, звязаных з неналежным выкананнем дагаворных абавязацельстваў. Пры адмове ад выканання гэтага РУП “НПЦ НАН Беларусі” з 1 снежня 2017 года спыніць работу тэхналагічнай лініі, зрабіць яе дэмантаж і забяспечыць належнае захоўванне дэманці­раванага абсталявання і камплектуючых у ААТ “Пастаўскі льнозавод”. Распрацаваць тэхнічнае заданне на закупку і каштарысную  дакументацыю на ўстаноўку новай тэхналагічнай лініі да 20 студзеня 2018 года. Галоўнаму фінансаваму ўпраўленню Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта сумесна з камітэтам па сельскай гаспадарцы і харчаванні аблвыканкама і дзяржаўнага аб’яднання “Віцебсклён” прадугледзець фінансаванне з абласнога бюджэту закупкі ў першым паўгоддзі 2018 года новага тэхналагічнага абсталявання для ААТ “Пастаўскі льнозавод”.

Пакуль толькі страты

Рашэнне прынята, работа новай лініі спынена. Іншых змен пакуль не адбылося. Тым часам прадпрыемства працуе ў тры змены на старой лініі, але ўсё роўна з  дзяржзаказам па адгрузцы валакна на Аршанскі льнокамбінат не спраўляецца. Высокі сабекошт сыравіны. На 1 лістапада чыстыя страты па заводзе склалі 712 тысяч рублёў. Паспяхова працуюць падсобныя цэхі па выпуску стужкі часанай, кабалкі, вяроўкі, кастрабрыкетаў, але гэта не можа істотна паўплываць на паляпшэнне фінансавых паказчыкаў.  А  ў калектыве 157 чалавек, якія працуюць і якім трэба выплачваць зарплату. А таксама разлічвацца з Фодам сацыяльнай абароны, за электраэнергію, плаціць падаткі, гасіць доўг перад будаўнічай арганізацыяй і г.д. Сродкаў на ўсё гэта і блізка не хапае. Таму 2017-ы ільнозавадчане завяршаюць у вялікай трывозе. Але яшчэ маюць надзею, што ў наступным годзе змены ў лепшы бок на прадпрыемстве ўсё-такі адбудуцца.

Фаіна КАСАТКІНА.



1 комментарий по теме “Мадэрнізацыя аказалася правальнай

  1. Проста жах, якая безгаспадарлiвасьць. Уклалi такiя грошы, а вынiк — нуль. А хто за гэта будзе адказваць? А як жа бiзнэс-план, у якiм папярэдне павiнна быць усё разлiчана? Усе рызыкi, затраты, прыбытак i г.д. Крыўдна за краiну.

    Рейтинг комментария:Vote +10Vote -10

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.