Рассказываем об особенностях Филипповского поста у наших предков и делимся рецептами постных блюд

Культура

Ад папрадух да воўчых вяселляў

Расказваем пра адметнасці Піліпаўскага посту ў нашых продкаў, а таксама дзелімся даўнімі рэцэптамі посных страў.

Заўтра ў каталікоў і праваслаўных распачынаецца Піліпаўскі пост. Ён названы ў гонар апостала Піліпа, якога за прапаведаванне Божага Слова ўкрыжавалі ўніз галавой. Нязломнасць яго духу і веры — прыклад для многіх вернікаў.

Праваслаўная царква ўшаноўвае памяць пра апостала 27 лістапада — за дзень да пачатку шасцітыднёвага Піліпаўскага посту. Для нашых продкаў гэта быў асаблівы час: былі свае адметнасці і ў працы, і ў адпачынку, і ў ежы. Якія менавіта, «ПК» расказвае дырэктар Цэнтра культуры і народнай творчасці Пастаўскага раёна Ксенія ­Грэська:

— Піліпаўскаму посту папярэднічалі піліпаўскія запусты. За дзень-два да посту ў вёсках масава калолі свіней. Мяса і сала засольвалі, рабілі каўбасы, іншыя прысмакі. Каштавалі ўсё гэта на Каляды. Падчас посту мяса ў ежу не ўжывалі (выключэнне рабілі толькі для дзяцей). Аднак і посныя стравы былі досыць смачнымі і разнастайнымі: гатавалі клёцкі, зацірку, крупнікі, капусту з грыбамі, рыбу, бульбу з ільняным семем…Удосталь было і саленняў.

Піліпаўка (так па-простаму называлі гэты пост) была перыядам бесперапыннай працы. Для мужчын галоўнай задачай было паспець абмалаціць да Каляд збожжа, бо, як казалі раней вяскоўцы, «па Калядах мышы хвастамі збожжа малоцяць». Зай­маліся мужчыны і лозапляценнем, бондарствам, ганчарствам.

Жанчыны ў асноўным пралі з ільну і бавоўны. Нездарма ў наро­дзе казалі: «Што ў Піліпаўку спра­дзеш, то ў Вялікі пост сатчэш».

— Жанчыны звычайна пралі разам, — працягвала Ксенія Вячаславаўна. — Для гэтага збіраліся ў чыёйсьці хаце. Туды прыносілі свае прасніцы, верацёны… Першы тыдзень посту называўся ку­дзеліцай, а такія сумесныя зборы — папрадухамі або вечарушкамі.

Маладыя дзяўчаты часта здымалі на перыяд усёй Піліпаўкі сялянскую хату — напрыклад, ва ўдавы ці адзінокай жанчыны. Плацілі за «арэнду» крупамі, бульбай, ільном… З сабой прыносілі газу і пры лямпах пралі, часта суправаджаючы работу спевамі.

Прыходзілі да дзяўчат і хлопцы, часцей не са сваіх, а з суседніх вёсак. Юнакі размаўлялі, жартавалі, прыглядаліся да будучых нявест.

— Піліпаўскаму посту папярэднічала Вялікая вясельніца — самы багаты на вяселлі час, — казала мая суразмоўца. — ­Калі ён заканчваўся, дзяўчаты спявалі: «Была восень — цяпер зіма, былі хлопцы — цяпер няма». Мелася на ўвазе, што ўсе яны перажаніліся. І Піліпаўка была якраз тым часам, калі ўтвараліся новыя пары.

Дзеці і падлеткі збіраліся асобна ад моладзі. Нярэдка ­бацькі наймалі для іх казачнікаў — старэйшых вяскоўцаў, якія ведалі найбольшую колькасць казак, фантастычных гісторый. З якой цікавасцю іх слухалі дзеці!

Ні малодшым, ні старэйшым у Піліпаўку не рэкамендавалася хадзіць у лес. Лічылася, што ў гэты час ладзіліся «воўчыя вяселлі»: ваўкі па ваколіцах ха­дзілі зграямі, а па начах моцна і працягла вылі. У народзе нават прыжыліся такія выслоўі: «Выць, што воўк піліпаўскі», «Разгуляцца, як ваўкі на Піліпаўку», «Гля­дзець скосу, як воўк піліпаўскі».

Заканчвалася Піліпаўка 6 студзеня. У гэты дзень, на Куццю, на сталах былі ўжо іншыя традыцыйныя стравы.



Какоркі з гарохам

Рэцэпт запісаны ад жыхаркі вёскі Целякі Пастаўскага раёна Людмілы Ларыонавай

Гатуецца гэта ідэальная для посту страва так. Бульбу вараць у шалупінні, затым ачышчаюць і таў­куць. Атрыманую масу пасыпаюць мукой і раскатваюць, дзеляць на кавалкі. На кожны з іх кладуць перацёрты вараны гарох. Затым усё запякаюць у печы да румянай скарынкі (зараз гаспадыні могуць выкарыстоўваць духоўку).

Пельмені з сухімі грыбамі

Рэцэпт запісаны ад жыхаркі Камай Тэрэсы Грэські

Каб прыгатаваць такую страву, трэба зама­чыць, потым добра вымыць і зварыць сухія грыбы ў падсоленай вадзе. Астудзіўшы, перакруціць іх у мясарубцы (ці здрабніць у блэндары), змяшаць са смажанай цыбуляй — начынка гатовая. З мукі, вады і дробкі солі замясіць цеста (яно будзе досыць тугое, бо поснае). Зляпіць пельмені і зварыць. Не страва, а сапраўдны вясковы далікатэс!



Іна Сняжкова
Фота носіць ілюстрацыйны характар



Tagged

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.