Кожны населены пункт мае сваю адметнасць. У пісьмовых крыніцах Лучай упершыню ўпамінаецца ў 1542 годзе. Тады мясцовыя землі належалі шляхецкаму роду Забярэзінскіх. У 1766 годзе тут пабудавалі раскошны касцёл Святога Тадэвуша. Як і большасць святыняў, ён перажыў складаныя часы. У 1990-м храм вярнулі парафіянам. Цяпер гэта астравок не толькі духоўнага жыцця, але і прыгажосці. Да пачатку пандэміі COVID-19 у Лучай прыязджала шмат турыстаў. Апошнім часам іх паток зменшыўся. Але на вялікія ўрачыстасці ў храме збіраецца шмат вернікаў.
Мясцовых жыхароў у Лучаі засталося мала, большасць — прыезджыя. У вядомы пры Савецкім Саюзе калгас імя Суворава людзі ехалі з розных куточкаў, прычым не толькі Беларусі. Тут забяспечвалі працай, добрым жыллём, плацілі годную зарплату. Многія на новым месцы пусцілі глыбокія карані: Лучай стаў для іх другой радзімай. Вяскоўцы клапоцяцца, каб вёска была дагледжанай і прыгожай.
— Праязджаў праз Лучай — людзі фарбавалі агароджу, — расказваў дырэктар УП ЖКГ Фёдар Танана. — Іх там было як мурашак. Як кажуць, і стары і малы. Работа знайшлася кожнаму. Мужчыны абпілоўвалі галіны дрэў, што разрасліся да плоту, грузілі ў прычэпы. Жанчыны ачышчалі агароджу ад рознай расліннасці, мху, зачышчалі ржу, працавалі з пэндзлямі. Прыцягнула ўвагу бабуля, якая завіхалася ледзь не нароўні з маладымі. Вось дык актыўнасць! Раскажыце на старонках газеты: няхай лучайцы стануць прыкладам гаспадарлівасці для іншых!
Ініцыятарамі абнаўлення жалезабетоннай агароджы на цэнтральнай вуліцы Лучая выступілі старэйшына вёскі Ганна Каралёнак, дэпутат Навасёлкаўскага сельскага Савета Алена Гваздова і начальнік лучайскага аддзялення ААТ «Навасёлкі-Лучай» Леанід Дунец. Сабралі грошы, набылі фарбу, пэндзлі і дружна выйшлі на суботнік. Самай старэйшай яго ўдзельніцы Зінаідзе Міхайлаўне Савіцкай — 86 гадоў.
Жанчына жыве ў цэнтры вёскі. Некалі па яе ініцыятыве быў добраўпарадкаваны праваслаўны крыж. Нягледзячы на немалады ўзрост, падтрымлівае парадак каля дома. Радуе, што людзі неабыякавыя да лёсу таго месца, дзе жывуць, актыўна ўдзельнічаюць у навядзенні парадку на зямлі, добраўпарадкаванні могілак. Асабліва каштоўна тое, што самі выступаюць ініцыятарамі такіх акцый. Лучайцы лічаць, што Год добраўпарадкавання краіны павінен стаць годам добрых спраў дзеля дабрабыту роднага краю.
У цэнтры Лучая размешчаны помнік землякам, загінулым у гады Вялікай Айчыннай вайны. Летась каля яго паклалі плітку, сёлета падчас суботніка помнік пафарбавалі.
Бываючы ў розных куточках Пастаўшчыны, бачу розныя па добраўпарадкаванасці вёскі. Але там, дзе жывуць улюбёныя ў малую радзіму людзі, і дамы акуратныя, і ўздоўж платоў растуць кветкі, а не крапіва. Навядзенне парадку на зямлі — наш абавязак. І як добра, што ёсць такія, хто не чакае, пакуль нехта зробіць, а самі закасваюць рукавы і працуюць.
Анна Анішкевіч
